การปฏิบัติตนสำหรับผู้ป่วยที่รับการรักษาด้วยการฉายรังสี

การฉายรังสี

เป็นการรักษาโดยใช้รังสีที่มีพลังงานสูง หรืออนุภาคที่มีพลังงานสูงรักษามะเร็งที่อวัยวะต่างๆของร่างกาย  โดยใช้รังสีในปริมาณที่เหมาะสมและมากพอที่สามารถทำลายมะเร็งได้   ระยะเวลาการฉายรังสีแต่ละครั้ง ประมาณ 10-30 นาที ส่วนใหญ่เวลาในการรักษาประมาณ  4 -7 สัปดาห์  ผู้ป่วยแต่ละท่านจะใช้เวลาในการรักษาไม่เท่ากันขึ้นอยู่กับตำแหน่ง  ขนาด  ระยะการดำเนินของโรค  และชนิดของมะเร็ง

การเตรียมตัวก่อนการฉายรังสี

  1. ดูแลรักษาสภาพร่างกายให้สมบูรณ์แข็งแรง
  2. พักผ่อนให้เพียงพอ
  3. รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ครบทั้ง 5 หมู่  เช่น  โปรตีนจากสัตว์  ปลา  ไข่  นม  ผัก  และ  ผลไม้
  4. ดูแลรักษาความสะอาดทั่วไปของร่างกาย

การปฏิบัติตัวระหว่างรับการรักษาด้วยการฉายรังสี

การดูแลสุขภาพทั่วไป
  1. อาหาร ควรรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ วิตามินสูง รสไม่จัด  โปรตีนสูงย่อยง่าย เช่น โปรตีนจากสัตว์  ปลา  นม ไข่ ตับสัตว์  ถั่วต่างๆ ผัก ผลไม้ เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง  และควรงดอาหารประเภทหมักดอง
  2. ดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 2,000  cc ( 2 ลิตร) น้ำช่วยให้ร่างกายชุ่มชื้น และระบายความร้อนออกจากร่างกาย  หรือ อาจเป็นเครื่องดื่มที่ผู้ป่วยชอบก็ได้ เช่น  น้ำผลไม้  น้ำหวาน
  3. ควรรักษาความสะอาดทั่วไปของร่างกาย ตั้งแต่ศีรษะจรดเท้า เพราะผู้ป่วยที่รักษาด้วยรังสี อาจมีอาการอ่อนเพลียและภูมิต้านทานของร่างกายต่ำ ถ้าร่างกายสกปรกจะเกิดโรคแทรกซ้อนได้ง่าย
  4. การขับถ่ายของเสียออกจากร่างกาย ถ้ามีอาการท้องผูกหรือท้องเสียให้แจ้งแพทย์ พยาบาลหรือเจ้าหน้าที่ที่ให้การดูแลเพื่อให้คำแนะนำและรักษา
  5. ควรพักผ่อนให้เพียพอ  โดยการนอนหลับ ควรนอนอย่างน้อยวันละ 6-8 ชั่วโมง ถ้าผู้ป่วยเกิดภาวะเครียดนอนไม่หลับให้แจ้งแพทย์หรือพยาบาลทราบ เพื่อวางแผนการดูแลรักษา
  6. การออกกำลังกายตามสภาพของร่างกาย และทำอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้ร่างกายแข็งแรง และการไหลเวียน ของโลหิตดีขึ้น
  7. ผู้ป่วยที่มีอาการปวดศีรษะ ปวดตามร่างกาย หรือมีอาการผิดปกติต่างๆ เช่น อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร เจ็บปาก เจ็บคอ กลืนลำบาก ผิวหนังอักเสบ ให้แจ้งแพทย์ หรือพยาบาลทราบเพื่อให้การดูแลและรักษา
  8. ควรทำจิตใจให้สบาย หางานอดิเรกทำ เช่น อ่านหนังสือ ฟังวิทยุ ดูทีวี และพูดคุยกับผู้อื่น
  9. ผู้ป่วยต้องได้รับการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ได้แก่ CBC สัปดาห์ละครั้ง เพื่อประเมินภาวะสุขภาพขณะรับการฉายรังสี
  10. ควรหลีกเลี่ยงแหล่งที่มีผู้คนอยู่กันอย่างหนาแน่น  เนื่องจากมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อโรคต่างๆได้ง่าย  ทั้งจากการสัมผัส  อากาศ   อาหาร  และน้ำดื่ม

การดูแลผิวหนังบริเวณที่ได้รับการฉายรังสี

  1. ควรดูแลบริเวณที่ฉายรังสีให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอ
  2. ผู้ป่วยสามารถอาบน้ำได้  แต่ควรใช้เป็นน้ำสะอาด หลีกเลี่ยงการใช้สบู่  แป้ง  เพราะแป้งฝุ่นอาจมีส่วนผสมของโลหะหนัก ทำให้ระคายเคือง ผิวดำคล้ำมากขึ้น ให้ใช้แป้งข้าวโพดบริสุทธิ์แทน   และภายหลังการอาบน้ำควรใช้ผ้าเช็ดตัวที่อ่อนนุ่มซับเบาๆให้แห้งแทนการเช็ดตัวปกติ
  3. ห้ามวางกระเป๋าน้ำร้อน หรือประคบน้ำแข็งบริเวณที่ฉายรังสี และควรหลีกเลี่ยงการถูกแสงแดดจัดเป็นเวลานานๆ หรือการสัมผัสบริเวณที่ฉายรังสีโดยตรงกับความร้อนหรือความเย็น เพราะจะทำให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังได้
  4. ควรใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงผิว  หรือยาทาผิวหนังบริเวณฉายรังสีให้อยู่ภายใต้การดูแล  และคำแนะนำจากแพทย์เจ้าของไข้
  5. ควรสวมเสื้อผ้าหลวมๆ  เนื้อผ้านุ่ม  เบาสบาย  ระบายอากาศได้ดี  ที่ทำจากเส้นใยธรรมชาติ เพื่อลดการเสียดสีผิวหนัง
  6. ผู้ป่วยที่ได้รับการฉายรังสีบริเวณลำคอ ผิวหนังอาจมีสีแดง แห้งตึง เกิดอาการคัน ดำคล้ำ และตกสะเก็ด หรือแตกเป็นแผล ห้ามถู แกะ เกา
  7. ผู้ป่วยไม่ควรออกกำลังกาย โดยการว่ายน้ำ  เนื่องจากในสระว่ายน้ำที่มีคลอรีน จะทำให้ผิวแห้งและเกิดการระคายเคืองได้ง่าย
  8. กรุณารักษาเส้น Skin Marker บริเวณที่ฉายรังสีที่แพทย์และเจ้าหน้าที่กำหนดไว้ เพราะถ้าเส้นลบต้องทำการตรวจสอบตำแหน่งและความถูกต้องใหม่ ทำให้เสียเวลาในการรักษา และกรุณาอย่าขีดเส้นที่ลบเลือนด้วยตนเอง

การปฏิบัติตัวภายหลังรับการรักษาด้วยการฉายรังสี

  1. ผู้ป่วยควรปฎิบัติตัวเหมือนกับระหว่างที่รับการรักษาด้วยการฉายรังสีต่อไปอีก ประมาณ  1  เดือน
  2. ในกรณีที่มีอาการผิดปกติเกิดขึ้น  เช่น  ไข้สูง   มีเลือดออกผิดปกติ  ท้องเสียรุนแรงหรือเรื้อรัง  คลื่นไส้อาเจียนอย่างรุนแรง  คลำเจอเนื้องอกเกิดขึ้นใหม่ในตำแหน่งเดิมหรือตำแหน่งใหม่   ให้ติดต่อมาพบแพทย์ด่วน
  3. ปฏิบัติตนในการดูแลตนเองหลังการฉายรังสี ตามที่แพทย์ผู้ดูแลแนะนำ
  4. มาตรวจติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอตามวันและเวลาการนัดหมายของแพทย์

หน่วยรังสีรักษา ติดต่อ 02-310-3000