มะเร็งกระเพาะอาหาร
ข้อเท็จจริง

กระบวนการย่อยอาหารส่วนใหญ่เกิดในกระเพาะอาหาร แล้วส่งผ่านอาหารที่ผ่านกระบวนย่อยส่วนหนึ่งแล้วไปที่ลำไส้ เพื่อเริ่มกระบวนการดูดซึมสารอาหาร

ในประเทศอเมริกา มะเร็งกระเพาะอาหารถูกจัดเป็นอันดับที่ 14 ของโรคมะเร็งทั้งหมด พบมากที่สุดในประเทศเอเชียตะวันออก (เช่น ญี่ปุ่นและจีน) คาดว่าน่าจะเกิดจากอาหารที่ปิ้งย่างไหม้ ๆ อาหารเค็ม และอาหารหมักดอง ในประเทศไทยพบมะเร็งกระเพาะอาหารได้บ่อยเช่นเดียวกัน

การศึกษาพบว่ามะเร็งกระเพาะอาหารมีความสัมพันธ์กับเชื้อ Helicobacter pylori เชื้อ H. pylori มีผลทำให้เกิดแผลในกระเพาะอาหารและโรคกระเพาะอาหารเรื้อรัง ดังนั้นความเกี่ยวข้องของการทำให้เกิดโรคของเชื้อนี้อาจอธิบายอัตราการเกิดมะเร็งกระเพาะอาหารสูงในผู้ป่วยติดเชื้อ H. pylori. มากกว่า 90 % ของมะเร็งกระเพาะอาหารเกิดจากผนังเยื่อบุกระเพาะอาหาร เนื่องจากที่เยื่อบุอาหารมีต่อม มะเร็งกระเพาะอาหารที่เกิดจากต่อมจึงเรียกว่า อะดีโนคาร์ซิโนมา (adenocarcinoma)

ยังมีมะเร็งชนิดอื่นที่เกิดจากกระเพาะอาหาร เช่นมะเร็งต่อมน้ำเหลืองเกิดจากต่อมน้ำเหลือง ไลโอไมโอซาร์โคมาเกิดจากกล้ามเนื้อ สแควมัส เซล คาร์สิโนมา เกิดจากเยื่อบุบริเวณที่ไม่มีต่อม

อาการ

มะเร็งกระเพาะอาหารมักไม่มีอาการแสดงเฉพาะ โดยส่วนใหญ่ผู้ป่วยมักมาด้วยอาการไม่ชัดเจน เช่น รู้สึกปวดท้องส่วนบน เบื่ออาหาร อาเจียนเป็นพัก ๆ เรอ รับประทานอาหารได้น้อยลง อาการของมะเร็งกระเพาะอาหารอาจเป็นอาการเดียวกับอาการของผู้ป่วยแผลในกระเพาะอาหารหรือโรคกระเพาะอาหารอักเสบ ทำให้การวินิจฉัยจากอาการอาจทำได้ค่อนข้างยาก

อาการอื่น ๆ เช่น อาเจียนเป็นเลือดและมีปัญหาการกลืนนี้เป็นอาหารที่ไม่ปกติ น้ำหนักลดลงอย่างไม่มีสาเหตุ อ่อนเพลีย อาจมีอาการถ่ายดำร่วมด้วย

มะเร็งกระเพาะอาหารมักพบเมื่อมะเร็งลุกลามแล้วเนื่องจากการไม่ได้รับการวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรก ๆ เพราะอาการแสดงที่ไม่ชี้เฉพาะดังที่กล่าวเบื้องต้น

การตรวจวินิจฉัย

การส่องกล้องใช้ในการวินิจฉัยได้มากกว่า 95% การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบนใช้เพื่อการวินิจฉัยและระบุขั้นของมะเร็งกระเพาะอาหาร

การส่องกล้องรุ่มใหม่ๆจะมีการใช้อัลตราซาวด์ช่วยในการส่องกล้องด้วย (EVS) สามารถบอกรายละเอียดการลุกลามและการแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลืองได้ดีกว่า

การใช้เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ PET/CT จะช่วยในการบอกระยะของโรคโดยรวมได้ดี เฉพาะการแพร่กระจายของมะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลือง ตับ ปอด หรืออวัยวะอื่น ๆ

การบำบัดรักษา

การผ่าตัดกระเพาะอาหารบางส่วนเป็นการผ่าตัดเพื่อตัดเอาบางส่วนของกระเพาะอาหารออกเท่านั้น การผ่าตัดกระเพาะอาหารทั้งหมด เป็นการผ่าตัดเพื่อตัดกระเพาะอาหารออกทั้งหมด การผ่าตัดกระเพาะอาหารบางส่วนเป็นการผ่าตัดเพื่อตัดเอาบางส่วนของกระเพาะอาหารออกเท่านั้น การผ่าตัดกระเพาะอาหารทั้งหมด เป็นการผ่าตัดเพื่อตัดกระเพาะอาหารออกทั้งหมด

การรักษามะเร็งกระเพาะอาหารระยะแรก ๆ ส่วนมาก ใช้การผ่าตัดเพียงอย่างเดียว

ในผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารระยะลุกลามถ้าใช้วิธีการรักษาโดยการผ่าตัดอย่างเดียว มะเร็งมักกลับมาอีก มากกว่า 2 ใน 3 ของผู้ป่วยกลุ่มนี้ มะเร็งจะกลับมาพร้อมกับการแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลือง และบางคนมะเร็งกลับเป็นซ้ำอีกและมีการลุกลามไปอวัยวะอื่นด้วย

การฉายรังสีรักษาและยาเคมีบำบัด มักแนะนำให้ใช้ในผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารขั้น1 บีหรือ ขั้นสูงกว่า (มะเร็งลุกลามไปที่ผนังกระเพาะอาหารมากขึ้น หรือมีการแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลือง) การรักษาที่ใช้การฉายรังสีรักษาและยาเคมีบำบัดร่วมด้วยจะได้ผลการรักษาที่ดีขึ้น

ยาเคมีบำบัดมาตรฐานที่ใช้ในการรักษามะเร็งกระเพาะอาหารคือ  5-เอฟยู (5-FU) ร่วมกับยาฉีดลิวโคโวริน (leucovorin)เข้าทางหลอดเลือดดำ ผลข้างเคียงของ  5-เอฟยูและยาลิวโคโวรินคือคลื่นไส้ ท้องเสีย สีผิวเปลี่ยนและแผลในปาก มีการศึกษาการใช้ยาเคมีบำบัดอื่นๆเช่นซิสปลาติน (cisplatin)ออกซาโลปลาติน (oxaloplatin) อีพิรูบิซิน (epirubicin) แต่ 5-เอฟยูและยาลิวโคโวรินยังคงเป็นยามาตรฐานในการรักษามะเร็งกระเพาะอาหาร

ผู้เขียน

นพ.วุฒิ  สุเมธโชติเมธา Surgical Oncologist